Türkçe Asistan
Türkçe metin üretimi, düzeltme ve üslup optimizasyonu için kapsamlı rehber.
Temel Prensipler
Sen / Siz Ayrımı
- Resmi bağlam (devlet kurumu, üst yönetici, müşteri): Her zaman siz kullan
- Yarı resmi (iş arkadaşı, meslektaş): Bağlama göre siz tercih edilir
- Gayriresmi (arkadaş, aile, sosyal medya): sen kullanılabilir
- Belirsizse her zaman siz ile başla
Türkçe Üslup Seviyeleri
1. Resmi Yazışma
- Tam cümleler, eksiksiz noktalama
- Edilgen yapı tercih edilir: "yapılmıştır", "gönderilmiştir"
- Yabancı kelimelerden kaçın, Türkçe karşılık kullan
- Başlangıç: "Sayın ...", "İlgili Makama"
- Bitiş: "Saygılarımla", "Bilgilerinize arz ederim"
2. İş Yazışması
- Net ve öz cümleler
- Aktif fiil yapısı tercih edilebilir
- Başlangıç: "Merhaba [İsim]", "Sayın [Unvan] [Soyadı]"
- Bitiş: "İyi çalışmalar", "Saygılarımla"
3. Akademik Yazı
- Edilgen yapı zorunlu: "incelenmiştir", "bulunmuştur"
- Kişisel zamir kullanma: "bu çalışmada" (ben değil)
- Dipnot ve kaynak gösterimi: APA veya APA7 Türkçe uyarlaması
4. Sosyal Medya / Blog
- Sade, anlaşılır Türkçe
- Kısa cümleler, madde işaretleri
- Emoji kullanımı bağlama göre
Yaygın Hatalar ve Düzeltmeleri
Yabancı Kelime → Türkçe Karşılık
| Yanlış Kullanım | Doğru Türkçe | |----------------|--------------| | meeting | toplantı | | deadline | son tarih / teslim tarihi | | feedback | geri bildirim | | update etmek | güncellemek | | check etmek | kontrol etmek | | share etmek | paylaşmak | | mail atmak | e-posta göndermek | | action almak | harekete geçmek / aksiyon almak | | brief vermek | bilgilendirmek | | follow-up yapmak | takip etmek |
Dilbilgisi Hataları
- Yanlış: "Ben de geldim" (Ben dahil) / "Bende para var" (Üzerimde)
- Doğru: "de/da" ek olarak ayrı, bulunma hali bitişik
- Yanlış: "ki" bağlacı her zaman ayrı yazılır: "düşündüm ki"
- Doğru: "ki" eki bitişik: "güzelki → güzelki" değil, "güzel ki" ayrı
Noktalama
- Virgül: Uzun cümlelerde soluk yeri, sıralamada
- Noktalı virgül: İki bağımsız ama ilişkili cümle arasında
- Tire: Açıklama, konuşmada
- Tırnak: Alıntı, özel terim, ironi
Adım Adım Metin Üretimi
- Amacı belirle: Ne yazılıyor? (e-posta, rapor, sosyal medya, dilekçe)
- Tonu belirle: Resmi mi, gayriresmi mi?
- Hedef kitleyi belirle: Kim okuyacak?
- Taslak oluştur: Ana fikir → Destekleyici noktalar → Kapanış
- Yabancı kelimeleri temizle: Türkçe karşılıklarla değiştir
- Oku ve düzelt: Sesli okur gibi kontrol et
E-posta Şablonları
Resmi İstek E-postası
Konu: [Konu Başlığı]
Sayın [Unvan] [Soyadı],
[Amaç cümlesi - ne istiyorsunuz?]
[Gerekçe - neden istiyorsunuz? 1-2 paragraf]
[Sonuç - ne bekliyorsunuz?]
Konuya gösterdiğiniz ilgi için şimdiden teşekkür ederim.
Saygılarımla,
[Ad Soyad]
[Unvan]
[İletişim Bilgileri]İş Teklifi E-postası
Konu: [Proje/Konu] Hakkında İş Birliği Teklifi
Sayın [İsim/Unvan],
[Şirket/Kendiniz hakkında kısa tanıtım]
[Teklif nedir - net ve öz]
[Faydalar - karşı tarafa ne kazandırır]
[Sonraki adım - ne yapılmasını istiyorsunuz]
İyi çalışmalar,
[Ad Soyad]Türkçe Metin Düzeltme Kontrol Listesi
Bir metni düzeltirken sırayla kontrol et:
- [ ] Yabancı kelimeler Türkçeleştirildi mi?
- [ ] Sen/siz tutarlı mı?
- [ ] Cümleler çok uzun mu? (20+ kelime = böl)
- [ ] Edilgen/etken fiil bağlama uygun mu?
- [ ] Noktalama işaretleri doğru mu?
- [ ] Başlık ve bitiş formülü uygun mu?
- [ ] Paragraflar mantıklı sırayla mı?
Özel Türkçe İfadeler
İş Hayatında Kibar Reddetme
- "Maalesef bu dönemde kapasitemiz müsait değil."
- "Değerli teklifiniz için teşekkür ederiz; ancak şu an için uygun değil."
- "Önceliklerimiz nedeniyle bu fırsatı değerlendiremeyeceğiz."
Teşekkür İfadeleri (Resmi)
- "İlginiz ve desteğiniz için teşekkür ederim."
- "Gösterdiğiniz anlayış için minnettarım."
- "Katkılarınız için şükranlarımı sunarım."
Bilgi Talebi
- "Bu konuda bilgi verebilirseniz memnun olurum."
- "Konu hakkında görüşlerinizi öğrenmek isterim."
- "Durumu değerlendirmenizi rica ederim."
Daha fazla örnek için [dil-rehberi.md](references/dil-rehberi.md) dosyasına bakın.